To popularne roślinne barwniki niezwykle rozpowszechnione w przyrodzie. Poznano około 500 związków o charakterze antocyjanów. Pod względem biochemicznym związane są z flawonoidami

Działanie biologiczne:

  • Silne właściwości p/utleniające, wykazują więc zdolność do usuwania wolnych rodników tlenowych
  • Zmniejszają przepuszczalność  naczyń krwionośnych, działają p/zapalnie, p/zakrzepowo i p/obrzękowo. Są z powodzeniem stosowane w zaburzeniach mikrokrążenia  obwodowego m.in. w gałce ocznej(stosowane w retinopatii cukrzycowej). W związku z poprawą krążenia w gałce w wyniku dotlenienia tęczówki ocznej oraz wpływają na regenerację rodopsyny. Inny korzystny mechanizm antocyjanów  wpływający na polepszenie widzenia to wpływ hamujący na działanie fosfoglukomutazy i fosfatazy w siatkówce oka. Działanie to jest często wykorzystywane przez kierowców, gdyż antocyjany pozyskane z jagód poprawiają ostrość widzenia w nocy.
  • Działanie zabezpieczające przed nowotworami(głównie układu pokarmowego i krwionośnego). Antocyjany blokują wybiórczo komórki zmienione nowotworowo bez wpływu na komórki zdrowe. Antocyjany wykazują zdolność do  zahamowania cyklu komórkowego na różnych etapach(2)
  • Innym mechanizmem związanym z prewencją nowotworów to blokowane izoenzymu COX-2- stąd efekt przeciwzapalny
  • W dziennej dawce zdrowe osoby w prewencji chorób krążeniowych, metabolicznych czy nowotworowych powinni spożywać 2,4 g/dobę antocyjanów
  • Badania toksykologiczne przeprowadzone na zdrowych ochotnikach  wykazały ,że antocyjany przyjmowane w dawce 45 g dziennie przez  7 dni w tygodniu nie wywołało żadnych działań ubocznych .(3)
  • Obserwowano także korzystne działanie antocyjanów u pacjentów poddawanych chemioterapii z grupy leków alkilujących. W tej kwestii antocyjany zmniejszały działania niepożądane tych leków.
  • Działanie p/ wrzodowe
  • Antocyjany zapobiegają utlenianiu ‘’złego cholesterolu’’ LDL
  • Korzystne działanie w ‘’syndromie przewlekłego zmęczenia’’

BADANIA:

*Kang S, Seeram NP, Nair MG i wsp. Tart cherry anthocyanins inhibit tumor development in ApcMin mice and reduce proliferation of human colon cancer cells. Cancer Letters 2003; 194:13-9( 1)

*Bermudez-Soto M-J, Tomas-Barberan FA, Garcýa-Conesa MT. Stability of polyphenols in chokeberry ( Aronia melanocarpa) subjected to in vitro gastric and pancreatic digestion. Food Chem 2007; 102:865-74.( 2)

*Stoner GD, Wang LS, Zikri N i wsp. Cancer prevention with freeze-dried berries and berry components. Sem Cancer Biol 2007; 17:403-10.  (3)

Inne badania dotyczące antocyjanów

*Anonymus. Vaccinium myrtillus (Bilberry) Monograph. Alternative Med. Rev. 2001,

*Letters 1997, 114; 191-192; Yao Y., Vieira A. Protective activites of Vaccinium antioxidants with potential relevance to mitochondrial dysfunction and neurotoxicity. Neurotoxicology 2007, 8; 93-100.

*Laplaud P.M., Lelubre A., Chapman M.J. Antioxidant action of Vaccinium myrtillus extract on human low density lipoproteins in vitro: initial observations. Fundam. Clin. Pharmacol. 1997

*Talentowa K., Ulrichova J., Czak L., Sianek V. Cytoprotective effect of a bilberry extract against oxidative damage of rat hepatocytes. Food Chemistry 2007,

*Londres, Paris, New York; Canter P., Ernst E. Antocyanosides of Vaccinium myrtillus (Bilberry) for night vision – a systematic review of placebo-contolled trals. Surv.Ophthalmol. 2004

Borówka  brusznica- borówka czerwona( Vaccinum Vitus idea), jest wiecznie zielona krzewinką należącą do rodziny Wrzosowatych(Ericaceae). Roślina ta występuje powszechnie w Europie oraz Ameryce Północnej. W Polsce często występuje w lasach iglastych, na wrzosowiskach.

Do celów leczniczych wykorzystuje się  liść borówki brusznicy(Vitis idaeae folium). Głównymi składnikami odpowiedzialnymi za aktywność biologiczną borówki są:

1. Glikozydy fenolowe:

*arbutynę

*kawoiloarbutynę

*pirozyd

2. Garbniki katechinowe

3.Flawonoidy

*glikozydowe pochodne kwercetyny

4. Antocyjany- ideina, obecne w jagodach

5. Kwasy ursolowe, kwasy organiczne oraz sole mineralne ze znaczną zawartością magnezu.

Liść borówki brusznicy wykazuje działanie odkażające drogi moczowe. Działanie to związane jest m.in. z obecnością arbutyny, która w moczu o odczynie alkalicznym zostaje przekształcona do hydrochinonu. Ten zaś wykazuje silne działanie antyseptyczne.

Występujące w owocach borówki antocyjany odpowiedzialne są za prozdrowotne działanie biologiczne (Patrz wyżej).

Malina moroszka (Rubus chamaemorus)- roślina lecznicza należąca do rodziny różowatych( Rosaceae).

Gatunek ten jest powszechny dla strefy arktycznej Euroazji oraz Europy. W Polsce występuje dość rzadko, można ja spotkać jedynie na Pomorzu, Warmii i Mazurach a także w Sudetach jako relikt epoki lodowcowej. Roślina ta w Skandynawii jest bardzo popularnym surowcem służącym do wyrobów dżemów  oraz win.

Surowcem leczniczym są owoce oraz liście.  Głównymi składnikami leczniczymi owoców sa kwasy organiczne(cytrynowy, jabłkowy, salicylowy), antocyjany, witaminy C, E, B związki mineralne, związki zapachowe o charakterze  beta-jononów, ketony malinowe.

Na szczególną uwagę zasługuje bogactwo antocyjanów( głównie pochodnych pelargonidyny i cyjanidyny).

W liściach dominują m.in. garbniki, flawonoidy, fenolokwasy. Napary z liści stosuje się jako lek przeciwbiegunkowy i ściągający w schorzeniach przewodu pokarmowego.

Borówka niska(Vaccinum angustifolium)-  roślina lecznicza należąca do rodziny Wrzosowatych(Ericaceae). Krzewinka występuje w lasach iglastych oraz w górach.

W lecznictwie stosuje się m.in. owoc borówki oraz liść borówki. Bogaty skład chemiczny przedstawia się następująco:

*Garbniki katechinowe

*Antocyjany(pochodne delfini dyny, peonidyny)

*Fenolokwasy (chlorogenowy, ferulowy)

*Kwasy organiczne( winowy, cytrynowy)

W liściach dominują następujące związki:

*Garbniki katechinowe

*irydoidy

*tri terpeny

*fenolokwasy

*Pierwiastki śladowe (m.in. mangan)

W przeciwieństwie do borówki brusznicy, gatunek ten jest niezwykle bogaty w antocyjany. Zawartośc antocyjanów determinuje właściwości biologiczne borówki.

* Borówki są naturalną bronią w powstawaniu i rozwoju chorób nowotworowych. Badania naukowców z Narodowego Centrum Żywienia USA pokazały, iż borówka jest bogatym źródłem naturalnych antyutleniaczy. Antyutleniacze neutralizują „wolne rodniki” – związki, które mogą niszczyć ściany komórkowe i strukturę DNA.

* Zawarte w borówkach związki  czynne redukują zły cholesterol (LDL) a wspomagają tworzenie dobrego (HDL). Zmniejszają w ten sposób ryzyko powstawania miażdżycy oraz chorób sercowo-naczyniowych.

*  Borówki zwierają w swoim składzie małą ilość węglowodanów w stosunku do innych owoców. Owoce te maja tzw. niski indeks glikemiczny, co jest istotne dla osób chorych na cukrzycę oraz będących na diecie odchudzającej. Borówki są mało kaloryczne  , ponieważ 100 g tych owoców to tylko 60 kcal.

*Działanie ochronne na naczynia krwionośne, działają p/obrzękowo, hamują agregacje płytek krwi

*Wyciągi z owoców chronią witaminę C przed utlenieniem

*Wyciągi przyspieszają gojenie się zmian zapalnych śluzówki przewodu pokarmowego

*  Borówki zahamowują procesy starzenia. Zapobiegają arteriosklerozie oraz prawdopodobnie zapobiegają chorobie Alzheimera.

* Dobroczynne antocyjany zawarte w borówkach wpływają na polepszenie krążenia krwi w mikro naczyniach oka.

* Kwas foliowy zawarty w borówkach ma dobroczynne działanie na płód w okresie ciąży.

*Suszone owoce borówki wykazują działanie p/biegunkowe a także p/bakteryjne w stosunku do bakterii E.coli

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *